ถมดินต้องขออนุญาตไหม? สรุป พ.ร.บ.การขุดดินและถมดิน ที่เจ้าของที่ดินควรรู้

หลายคนเข้าใจว่าที่ดินเป็นของเรา จะถมสูงแค่ไหนก็ได้ แต่ความจริงคือมีกฎหมายกำกับอยู่ คำถามว่า ถมดินต้องขออนุญาตไหม จึงเป็นเรื่องที่ควรรู้ก่อนเริ่มงาน โดยเฉพาะงานถมพื้นที่ใหญ่ในเขตเทศบาลหรือเขตชุมชน เพราะถ้าทำผิดขั้นตอน อาจมีโทษทั้งจำทั้งปรับ และอาจถูกสั่งหยุดงาน

บทความนี้สรุปหลักสำคัญจากพระราชบัญญัติการขุดดินและถมดิน พ.ศ. 2543 ให้อ่านเข้าใจง่าย ว่าใช้บังคับที่ไหน กรณีไหนต้องแจ้ง ต้องทำอะไรเรื่องระบายน้ำ และมีบทลงโทษอย่างไร

กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการถมดิน

กฎหมายหลักคือพระราชบัญญัติการขุดดินและถมดิน พ.ศ. 2543 ซึ่งออกมาเพราะมีการขุดดินและถมดินอย่างกว้างขวาง และบางกรณีไม่ถูกหลักวิชาการ จนอาจเป็นอันตรายต่อทรัพย์สินและความปลอดภัยของประชาชน

กฎหมายให้นิยาม “ถมดิน” ว่าการกระทำใด ๆ ต่อดินหรือพื้นดินเพื่อให้ระดับดินสูงขึ้นกว่าเดิม และ “เนินดิน” คือดินที่สูงขึ้นกว่าระดับพื้นดินโดยการถมดิน ดังนั้นการนำดินมาถมยกระดับที่ดิน ไม่ว่าจะเพื่อสร้างบ้านหรือทำลาน ล้วนอยู่ในความหมายนี้

อ่านตัวบทฉบับเต็มได้ที่ พระราชบัญญัติการขุดดินและถมดิน พ.ศ. 2543 (เอกสารเผยแพร่โดยสมาคมสถาปนิกสยามฯ)

กฎหมายใช้บังคับพื้นที่ไหน

ตามมาตรา 3 กฎหมายนี้ใช้บังคับในท้องที่ต่อไปนี้

1. เทศบาล
2. กรุงเทพมหานคร
3. เมืองพัทยา
4. องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่นที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้น ตามที่รัฐมนตรีประกาศ
5. บริเวณที่มีพระราชกฤษฎีกาให้ใช้บังคับกฎหมายว่าด้วยการควบคุมอาคาร
6. เขตผังเมืองรวมตามกฎหมายว่าด้วยการผังเมือง

นอกจากนี้ รัฐมนตรีอาจประกาศให้ใช้บังคับในท้องที่อื่นเพิ่มเติมได้ ในทางปฏิบัติ ที่ดินในเขตเทศบาลและเขตผังเมืองรวมของจังหวัดใหญ่ในอีสาน เช่น ขอนแก่น มีโอกาสอยู่ในพื้นที่บังคับใช้สูง ควรตรวจสอบกับท้องถิ่น

ถมดินต้องขออนุญาตไหม กรณีไหนต้องแจ้ง

หลักสำคัญอยู่ในมาตรา 26 ซึ่งแบ่งเป็นสองกรณีตามขนาดพื้นที่ของเนินดิน สำหรับการถมดินที่ทำให้เนินดินสูงเกินกว่าระดับที่ดินต่างเจ้าของที่อยู่ข้างเคียง

สังเกตว่ากฎหมายใช้คำว่า “แจ้ง” ไม่ใช่ “ขออนุญาต” สำหรับการถมดินตามมาตรานี้ แต่การแจ้งก็มีขั้นตอนและผลทางกฎหมายที่ต้องทำให้ถูกต้อง และท้องถิ่นสามารถประกาศกำหนดพื้นที่ที่เล็กกว่า 2,000 ตารางเมตรได้ แต่ต้องไม่เกิน 2,000 ตารางเมตร

หน้าที่เรื่องการระบายน้ำ

ไม่ว่าจะถมเล็กหรือใหญ่ ถ้าถมจนสูงกว่าที่ดินข้างเคียง ผู้ถมมีหน้าที่จัดการระบายน้ำให้เพียงพอ นี่คือจุดที่มักเกิดข้อพิพาทกับเพื่อนบ้านมากที่สุด เพราะเมื่อถมสูงขึ้น น้ำฝนจะไหลลงไปยังที่ต่ำกว่าซึ่งมักเป็นที่ดินข้างเคียง

• ทำความลาดให้น้ำไหลไปยังทางระบายสาธารณะ ไม่ใช่ไปที่ดินเพื่อนบ้าน
• ทำรางระบายน้ำหรือวางท่อตามแนวขอบที่ดิน
• ป้องกันดินไหลหรือพังทลายลงที่ดินข้างเคียง

นอกจากนี้ มาตรา 27 กำหนดให้ผู้ถมดินตามมาตรา 26 ต้องทำการถมดินให้ถูกต้องตามกฎกระทรวงที่ออกตามกฎหมายนี้ด้วย อ่านเรื่องการบดอัดและระบายน้ำเชิงปฏิบัติได้ที่ ถมดินแล้วทรุด เกิดจากอะไร

ขั้นตอนแจ้งการถมดิน

1. ตรวจสอบกับท้องถิ่น: ถามกองช่างของเทศบาลหรือ อบต. ว่าพื้นที่อยู่ในเขตบังคับใช้หรือไม่ และท้องถิ่นประกาศกำหนดพื้นที่ไว้เท่าใด
2. เตรียมข้อมูลตามแบบที่ท้องถิ่นกำหนด: โดยทั่วไปเกี่ยวกับแผนผังบริเวณ ขนาดพื้นที่ ความสูงของเนินดิน และวิธีการระบายน้ำ
3. ยื่นแจ้งต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่น: เมื่อแจ้งถูกต้อง เจ้าพนักงานท้องถิ่นต้องออกใบรับแจ้งภายใน 7 วันนับแต่วันที่ได้รับแจ้ง
4. เริ่มถมดินได้ตั้งแต่วันที่ได้รับใบรับแจ้ง และควรเก็บใบรับแจ้งกับแผนผังไว้ที่หน้างาน

หากการแจ้งไม่ถูกต้อง ท้องถิ่นจะแจ้งให้แก้ไขภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด จึงควรเตรียมเอกสารให้ครบตั้งแต่แรก ค่าธรรมเนียมใบรับแจ้งเป็นไปตามที่กฎกระทรวงกำหนด สอบถามอัตราที่ใช้จริงได้ที่ท้องถิ่น

บทลงโทษ

กฎหมายกำหนดโทษไว้ในหมวด 6 ตัวอย่างที่เกี่ยวกับการถมดิน ได้แก่

นอกจากโทษตามกฎหมาย เจ้าพนักงานท้องถิ่นยังมีอำนาจสั่งให้หยุดการถมดิน หรือให้จัดการป้องกันและแก้ไขความเสียหายได้ ซึ่งทำให้งานล่าช้าและมีค่าใช้จ่ายเพิ่ม

เพื่อนบ้านได้รับผลกระทบทำอะไรได้

ตามมาตรา 29 ผู้ที่ได้รับความเสียหายหรือมีเหตุอันควรเชื่อว่าจะได้รับความเสียหายจากการถมดินที่ไม่เป็นไปตามกฎหมาย มีสิทธิร้องขอให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นสั่งให้หยุดการถมดินได้ เจ้าพนักงานท้องถิ่นจะให้เจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบ และอาจออกคำสั่งให้หยุดงานหรือให้แก้ไข

ดังนั้นการพูดคุยกับเพื่อนบ้านก่อนเริ่มงาน และวางแผนการระบายน้ำให้ชัด จึงช่วยป้องกันปัญหาได้ทั้งในแง่ความสัมพันธ์และกฎหมาย

ถ้าต้องขุดดินด้วย

บางงานต้องขุดบ่อดินหรือขุดดินจากที่หนึ่งไปถมอีกที่หนึ่ง กฎหมายเดียวกันกำหนดในมาตรา 17 ว่า การขุดดินที่มีความลึกจากระดับพื้นดินเกิน 3 เมตร หรือมีพื้นที่ปากบ่อดินเกิน 10,000 ตารางเมตร หรือตามที่ท้องถิ่นประกาศกำหนด ต้องแจ้งต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่นพร้อมเอกสารตามที่กฎหมายกำหนดเช่นกัน

ทีมงานอีสานแมคโฮรับงานถมที่ดิน ปรับหน้าดิน และขุดขนย้ายดิน ในขอนแก่น กาฬสินธุ์ มหาสารคาม ร้อยเอ็ด สำหรับงานพื้นที่ใหญ่ ทีมงานช่วยวางแผนขนาดพื้นที่ ความสูง และแนวระบายน้ำ ซึ่งเป็นข้อมูลที่ใช้ประกอบการแจ้งท้องถิ่นได้ ดูบริการทั้งหมด หรืออ่านเช็กลิสต์ถมที่ดินก่อนสร้างบ้านประกอบ

คำถามที่พบบ่อยเรื่องถมดินต้องขออนุญาตไหม

ถมดินในที่ดินตัวเองต้องขออนุญาตไหม?

ถ้าอยู่ในพื้นที่ที่กฎหมายใช้บังคับและถมจนสูงกว่าที่ดินข้างเคียง ต้องจัดการระบายน้ำเสมอ และถ้าพื้นที่เนินดินเกิน 2,000 ตารางเมตร หรือเกินที่ท้องถิ่นประกาศ ต้องแจ้งเจ้าพนักงานท้องถิ่นก่อนเริ่มถม

ถมดินไม่ถึง 2,000 ตารางเมตร ต้องทำอะไรไหม?

ไม่ต้องแจ้งตามมาตรา 26 วรรคสาม แต่ยังต้องจัดให้มีการระบายน้ำเพียงพอ ไม่ให้เดือดร้อนแก่ที่ดินข้างเคียง และควรตรวจสอบว่าท้องถิ่นประกาศกำหนดพื้นที่ที่เล็กกว่านี้หรือไม่

แจ้งถมดินแล้วรอนานไหม?

เมื่อแจ้งถูกต้อง เจ้าพนักงานท้องถิ่นต้องออกใบรับแจ้งภายใน 7 วัน และเริ่มถมได้ตั้งแต่วันที่ได้รับใบรับแจ้ง

ไม่แจ้งการถมดินมีโทษอะไร?

การถมดินพื้นที่เกินกำหนดโดยไม่ได้รับใบรับแจ้ง มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 50,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ตามมาตรา 35