แมคโฮ รถแทรกเตอร์ รถดั๊ม รถบด ต่างกันอย่างไร? เลือกเครื่องจักรให้ตรงงาน

เวลาติดต่อผู้รับเหมา เจ้าของงานมักได้ยินชื่อเครื่องจักรหลายแบบ ทั้ง รถแบคโฮ แมคโฮ แม็คโคร รถแทรกเตอร์ รถดั๊ม และรถบด จนไม่แน่ใจว่างานของตัวเองต้องใช้คันไหน และทำไมบางงานต้องใช้หลายคันพร้อมกัน

บทความนี้อธิบายหน้าที่ของเครื่องจักรแต่ละแบบแบบเข้าใจง่าย พร้อมตารางเปรียบเทียบ และตัวอย่างการจับคู่เครื่องจักรกับงานรื้อถอน ถมที่ดิน และปรับหน้าดิน

แบคโฮ แมคโฮ แม็คโคร คือรถคันเดียวกันไหม

ในภาษาพูดของคนไทย คำว่า แบคโฮ แมคโฮ และแม็คโคร มักใช้เรียกรถขุดที่มีแขนยาวและบุ้งกี๋ตักดิน ซึ่งมีทั้งแบบล้อยางและแบบตีนตะขาบ คำว่า “แบคโฮ” มาจากภาษาอังกฤษ backhoe ส่วน “แมคโฮ” และ “แม็คโคร” เป็นคำที่คนพูดกันจนติดปาก โดยเฉพาะในภาคอีสาน

ในเชิงเทคนิค รถขุดตีนตะขาบที่หมุนได้รอบตัว (excavator) กับรถตักหน้าขุดหลัง (backhoe loader) เป็นรถคนละประเภท แต่ในการติดต่องานทั่วไป ทุกคนเข้าใจตรงกันว่าหมายถึงรถขุด ดังนั้นเวลาคุยงาน ให้บอกลักษณะงานที่ต้องการ เช่น ขุด รื้อ หรือตัก ผู้รับเหมาจะเลือกรุ่นและขนาดที่เหมาะให้

รถแบคโฮ (แมคโฮ) ใช้ทำอะไร

รถแบคโฮเป็นเครื่องจักรที่ใช้งานหลากหลายที่สุดในงานดิน เพราะแขนขุดเปลี่ยนอุปกรณ์ปลายแขนได้หลายแบบ งานหลักได้แก่

• ขุด: ขุดบ่อ ขุดร่องระบายน้ำ ขุดฐานราก ขุดตอไม้
• ตักและโหลด: ตักดินหรือเศษวัสดุขึ้นรถดั๊ม
• เกลี่ย: กระจายกองดินที่รถดั๊มเทไว้ ในพื้นที่ที่ไม่กว้างมาก
• รื้อถอน: ดึง ทุบ และรื้อโครงสร้างบ้านหรืออาคาร

ขนาดของรถแบคโฮมีตั้งแต่รุ่นเล็กที่เข้าพื้นที่แคบได้ ไปจนถึงรุ่นใหญ่สำหรับงานขุดปริมาณมาก การเลือกขนาดขึ้นกับความกว้างของทางเข้าและปริมาณงาน

รถแทรกเตอร์ (บูลโดเซอร์)

รถแทรกเตอร์ในงานดินมักหมายถึงรถตีนตะขาบที่มีใบมีดด้านหน้า (bulldozer) ใช้ดันดินในแนวราบได้ทีละมาก ๆ จุดเด่นคือเกลี่ยและปรับระดับพื้นที่กว้างได้เร็วกว่าการใช้แมคโฮ

• ดันกองดินที่รถดั๊มเทไว้ให้กระจายทั่วแปลง
• ปรับระดับพื้นที่ใหญ่ เช่น ที่ดินหลายไร่
• เคลียร์พื้นที่รกร้าง ดันวัชพืชและพุ่มไม้
• ตัดเนินสูงไปเติมส่วนที่ต่ำ

รถดั๊ม

รถดั๊มคือรถบรรทุกที่ยกกระบะเทวัสดุได้ หน้าที่หลักคือขนดินถมจากแหล่งดินมาที่หน้างาน และขนเศษวัสดุจากงานรื้อถอนออกไป จำนวนเที่ยวรถดั๊มเป็นปัจจัยสำคัญของราคางานถมดิน อ่านเพิ่มที่ ถมที่ดินราคาเท่าไหร่

ข้อควรรู้คือรถดั๊มต้องใช้ทางเข้าที่กว้างและแข็งพอ และต้องมีพื้นที่ยกกระบะที่ไม่มีสายไฟฟ้าหรือกิ่งไม้ขวางด้านบน

รถบด

รถบดใช้บดอัดดินให้แน่น ลดช่องว่างระหว่างเม็ดดิน เพื่อให้พื้นที่รับน้ำหนักได้ดีและลดการทรุดตัว มีหลายแบบ เช่น รถบดล้อเหล็กแบบสั่นสะเทือน และเครื่องตบดินขนาดเล็กสำหรับพื้นที่แคบ

งานถมที่จะสร้างบ้าน ทำลานจอดรถ หรือทำถนน ควรมีการบดอัด อ่านว่าทำไมการบดอัดสำคัญได้ที่ ถมดินแล้วทรุด เกิดจากอะไร

ตารางเปรียบเทียบเครื่องจักร

งานแบบไหนใช้เครื่องจักรอะไร

รื้อถอนบ้านเก่า

หลักคือรถแบคโฮสำหรับรื้อและตักเศษวัสดุ ร่วมกับรถดั๊มขนเศษออก ดูการเตรียมตัวได้ที่ รื้อถอนบ้านเก่า ต้องเตรียมอะไรบ้าง

ถมที่ดินแปลงเล็กถึงกลาง

รถดั๊มขนดิน แมคโฮเกลี่ย และใช้รถบดหรือเครื่องตบดินในส่วนที่ต้องรับน้ำหนัก

ถมที่ดินแปลงใหญ่หลายไร่

รถดั๊มหลายคันขนดินต่อเนื่อง รถแทรกเตอร์ดันเกลี่ยและปรับระดับ รถบดบดอัด และแมคโฮช่วยงานขอบแปลงหรือร่องระบายน้ำ

เคลียร์ที่รกร้าง

รถแทรกเตอร์ดันพุ่มไม้ แมคโฮขุดตอไม้และตักขึ้นรถ ดูเพิ่มที่ เคลียร์ที่ดินรกร้าง ทำอย่างไร

เตรียมหน้างานก่อนเครื่องจักรเข้า

เครื่องจักรทำงานได้เร็วแค่ไหนขึ้นกับการเตรียมหน้างานมาก เจ้าของงานช่วยได้หลายอย่างก่อนวันนัด

• ทางเข้า: ตรวจความกว้าง ความแข็งของพื้น และสะพานหรือท่อที่รถต้องข้าม รถขนเครื่องจักรและรถดั๊มมีน้ำหนักมาก
• สิ่งกีดขวางด้านบน: สายไฟฟ้า สายโทรศัพท์ และกิ่งไม้ต่ำ อาจเป็นอันตรายต่อแขนแมคโฮและการยกกระบะรถดั๊ม
• สิ่งที่อยู่ใต้ดิน: แจ้งตำแหน่งท่อประปา ท่อระบายน้ำ ถังบำบัด หรือสายไฟใต้ดินที่รู้
• ขอบเขตที่ดิน: ชี้หมุดเขตที่ดินให้ชัด เพื่อไม่ให้ทำงานล้ำที่ดินข้างเคียง
• จุดพักดินและจุดจอดรถ: กำหนดจุดที่รถดั๊มเทดินและจุดที่เครื่องจักรจอดค้างคืน

ความปลอดภัยรอบเครื่องจักร

รถแบคโฮและรถแทรกเตอร์มีจุดอับสายตาของคนขับ และแขนแมคโฮหมุนได้รอบตัว จึงควรกันเขตทำงานไม่ให้คนที่ไม่เกี่ยวข้องเข้าใกล้ โดยเฉพาะเด็กและสัตว์เลี้ยง

• อย่ายืนในรัศมีการหมุนของแขนแมคโฮ หรือหลังรถที่กำลังถอย
• อย่าเข้าใกล้กระบะรถดั๊มขณะยกเท
• ถ้าจะคุยกับคนขับ ให้ส่งสัญญาณให้เขาหยุดเครื่องหรือหยุดแขนก่อน
• งานรื้อถอนต้องระวังวัสดุร่วงหล่นและฝุ่น

หน้าแล้ง หน้าฝน มีผลอย่างไร

ในภาคอีสาน หน้าฝนทำให้หน้างานหลายแห่งเป็นโคลน รถดั๊มติดหล่ม และบดอัดดินได้ยาก งานจึงมักล่าช้าและมีค่าใช้จ่ายเพิ่ม เช่น ต้องทำทางชั่วคราว ส่วนหน้าแล้งรถเข้าออกได้สะดวก เครื่องจักรทำงานได้ต่อเนื่อง แต่ต้องจัดการเรื่องฝุ่น ถ้าวางแผนได้ การนัดงานดินในช่วงที่หน้างานแห้งมักได้งานเร็วและคุมงบได้ดีกว่า

เหมางาน หรือจ้างรายวัน ต่างกันอย่างไร

การจ้างเครื่องจักรมีสองแบบหลัก แบบเหมางานคือตกลงราคารวมตามขอบเขตงาน เจ้าของงานรู้งบชัดตั้งแต่ต้น เหมาะกับงานที่ประเมินปริมาณได้ เช่น ถมดินกี่คิว รื้อบ้านหนึ่งหลัง ส่วนแบบรายวันหรือรายชั่วโมงคือจ่ายตามเวลาที่เครื่องจักรทำงาน เหมาะกับงานที่ขอบเขตไม่แน่นอน เช่น ขุดหาท่อเก่า หรืองานเก็บรายละเอียดหลายจุด ไม่ว่าแบบไหน ควรตกลงให้ชัดว่ารวมค่าน้ำมัน ค่าคนขับ และค่าขนย้ายเครื่องจักรหรือไม่

คำถามที่ควรถามผู้รับเหมาเรื่องเครื่องจักร

• งานนี้จะใช้เครื่องจักรอะไรบ้าง กี่คัน
• คิดราคาเหมาทั้งงาน หรือคิดเป็นรายวันหรือรายชั่วโมง
• มีค่าขนย้ายเครื่องจักรมาหน้างานแยกหรือไม่
• ถ้าฝนตกหรือหน้างานเข้าไม่ได้ คิดค่าใช้จ่ายอย่างไร
• มีการบดอัดดินหรือไม่ ใช้อะไรบดอัด

ทีมงานอีสานแมคโฮมีแมคโฮ รถแทรกเตอร์ รถดั๊ม และรถขนดินพร้อมทำงาน รับงานในขอนแก่น กาฬสินธุ์ มหาสารคาม ร้อยเอ็ด ดูเครื่องจักรของเราได้ที่หน้าแรก ข้อมูลด้านความปลอดภัยในการทำงานกับเครื่องจักรศึกษาเพิ่มได้จาก กระทรวงแรงงาน

คำถามที่พบบ่อยเรื่องรถแบคโฮ

รถแบคโฮกับแมคโฮต่างกันไหม?

ในภาษาพูดทั่วไปหมายถึงรถขุดแบบเดียวกัน คำว่าแบคโฮมาจาก backhoe ส่วนแมคโฮและแม็คโครเป็นคำที่คนพูดกันติดปาก เวลาติดต่องานให้บอกลักษณะงาน ผู้รับเหมาจะเลือกรุ่นที่เหมาะให้

ถมดินใช้แค่แมคโฮได้ไหม?

งานเล็กใช้แมคโฮเกลี่ยได้ แต่งานแปลงใหญ่ควรใช้รถแทรกเตอร์ช่วยเกลี่ยและรถบดบดอัด จะได้งานเร็วและดินแน่นกว่า

ทางเข้าแคบ รถใหญ่เข้าไม่ได้ทำอย่างไร?

อาจใช้แมคโฮรุ่นเล็กและรถขนาดเล็กหลายเที่ยว หรือทำทางชั่วคราวก่อน ส่งรูปทางเข้าให้ผู้รับเหมาประเมิน